Dawne opactwo cysterskie w Lubiążu to jeden z najbardziej fascynujących zabytków w Europie, który po latach zaniedbań powoli powraca do dawnej formy. Imponująca skala architektury oraz burzliwa historia sprawiają, że to miejsce staje się obowiązkowym punktem na mapie Dolnego Śląska.


 

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"24003"}

Perła architektury większa niż krakowski Wawel
 

Zespół budynków w Lubiążu jest uznawany za największe założenie cysterskie na świecie oraz arcydzieło śląskiego baroku. Jego skala potrafi przytłoczyć każdego odwiedzającego, stanowiąc dowód dawnej potęgi zakonu.

Fasada obiektu mierzy aż 223 metry długości, co czyni ją najdłuższą barokową elewacją w Europie. Cały kompleks klasztorny rozświetla ponad 600 okien, które niegdyś zaglądały do bogato zdobionych sal.
 

Od średniowiecznych początków do fundacji książęcej
 

Historia tego miejsca sięga XI wieku, choć kluczowy moment nastąpił w 1163 roku, gdy książę Bolesław Wysoki ufundował opactwo dla zakonu cystersów. Zakonnicy przez wieki budowali tu silne centrum religijne i gospodarcze.

Rozwój klasztoru był wielokrotnie przerywany przez krwawe konflikty, w tym najazdy husytów w XV wieku, którzy splądrowali i spalili powstającą świątynię. Mimo to cystersi zawsze wracali, by odbudowywać swoje dziedzictwo.
 

Złoty wiek śląskiego baroku i wielcy mistrzowie
 

Największy rozkwit Lubiąża nastąpił po wojnie trzydziestoletniej, kiedy to klasztor stał się europejskim centrum kultury i sztuki. To właśnie wtedy powstały najbardziej spektakularne wnętrza barokowe.

W 1660 roku w Lubiążu osiadł wybitny malarz Michael Willmann, dzięki któremu klasztorne sale wypełniły się dziełami najwyższej klasy. Jego prace, wraz z rzeźbami Franciszka Mangoldta, zdobiły łącznie ponad 300 pomieszczeń.
 

Upadek potęgi pod rządami Prus i mroczne czasy wojny
 

Kres świetności położył rok 1810, kiedy to władze pruskie zdecydowały o kasacie klasztoru i przejęciu mienia. Większość bezcennych dzieł sztuki została wywieziona, a mnisi musieli opuścić swoje mury.

W kolejnych dekadach budynki pełniły funkcje szpitala psychiatrycznego oraz stadniny koni. Podczas II wojny światowej w podziemiach ulokowano produkcję zbrojeniową, a po jej zakończeniu stacjonowała tu armia radziecka.
 

Gigantyczny dach chroniący bezcenne dziedzictwo
 

Jednym z najbardziej spektakularnych etapów ratowania zabytku był remont dachu, którego powierzchnia wynosi aż 2,5 hektara. To ogromna przestrzeń, która przez lata wymagała natychmiastowej interwencji budowlanej.

Do pokrycia połaci zużyto ponad 900 tysięcy sztuk dachówki ceramicznej, układanej w tradycyjną łuskę. Była to dotychczas największa inwestycja renowacyjna, która zabezpieczyła mury przed dalszą degradacją.
 

Nowa nadzieja na uratowanie dolnośląskiego skarbu
 

Od 1989 roku o zabytek dba Fundacja Lubiąż, która krok po kroku przywraca salom ich dawną świetność. Dzięki ich staraniom turyści mogą dziś podziwiać odrestaurowane fragmenty tej potężnej budowli.

Obecnie trwają procedury mające na celu przekazanie kompleksu Skarbowi Państwa. Taki krok ma zagwarantować stabilne finansowanie i pełne zabezpieczenie obiektu, który jest zabytkiem o niekwestionowanej wartości światowej.