Mszą świętą i uroczystością pod Pomnikiem Ofiar Bolszewizmu 1939–1956 Legniczanie uczcili Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W miejscu szczególnym, pod monumentem przypominającym ofiary komunistycznego terroru, mieszkańcy oddali hołd tym, którzy po 1945 roku nie złożyli broni i nie pogodzili się z utratą suwerenności państwa. Wybrzmiały nazwiska bohaterów, którzy stali się symbolami niezłomności, wśród nich Witold Pilecki, Zygmunt Szendzielarz, Hieronim Dekutowski, Danuta Siedzikówna oraz Józef Franczak. Obok nich przywołano również tych, których nazwiska przez lata pozostawały przemilczane, a których chowano w bezimiennych grobach.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"23938"}

Legnicki Niezłomny. Major Władysław Dybowski symbolem lokalnej pamięci

Szczególne miejsce w lokalnej historii zajmuje major Władysław Dybowski, określany jako legnicki Żołnierz Niezłomny. Jego losy wpisują się w dramatyczną historię powojennego podziemia, które nie pogodziło się z narzuconym systemem i za swoją postawę poniosło dotkliwe konsekwencje.

Major Dybowski należał do grona tych, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie zaakceptowali nowej rzeczywistości politycznej. Reżim komunistyczny traktował takich ludzi jak wrogów państwa. Represje, przesłuchania, więzienie i próba złamania charakteru były codziennością dla wielu żołnierzy podziemia. Jego biografia pokazuje, że historia Niezłomnych nie rozgrywała się wyłącznie w odległych regionach kraju, lecz miała również wymiar legnicki. To część dziejów miasta i jego mieszkańców, o której przez lata milczano.

Dziś postać majora Dybowskiego przywoływana jest jako przykład wierności przysiędze i konsekwencji w obronie niepodległości. To dowód, że pamięć o Żołnierzach Wyklętych ma w Legnicy także bardzo konkretny, osobisty wymiar.

Poruszająca opowieść Dominika Skoczka o rodzinnej historii

Jednym z najbardziej przejmujących momentów uroczystości było wystąpienie Dominika Skoczka, który opowiedział historię swojego dziadka Tadeusza Stoczka i jego brata Stanisława Stoczka, żołnierzy podziemia po 1945 roku.

Po 1945 roku, kiedy Sowieci przejęli pełnię władzy w naszym państwie, moi bliscy nie złożyli broni. Chcieli prawdziwej, wolnej Polski i dlatego walczyli dalej. Długo ukrywali się w lasach. Pamiętam, jak jako mały chłopiec pytałem dziadka, jak przetrwali w takich warunkach. Opowiadał mi o mrozach sięgających minus dwudziestu stopni, o szałasach w lesie, o głodzie. Żeby przeżyć, łowili ryby prowizorycznymi narzędziami. Mówili, że inaczej umarliby z głodu – mówił Dominik Skoczek.

W jego relacji szczególne miejsce zajęła historia stryja.

Stanisław został złapany podczas obławy i trafił do ubeckiej katowni w Warszawie. Był brutalnie torturowany. Wyrywano mu paznokcie, łamano kości. Po ciężkim urazie głowy stracił zdrowie. Trafił do zamkniętego zakładu, gdzie przez lata był izolowany i poddawany działaniu silnych leków. Zniszczono jego ciało, ale nie złamano ducha – podkreślał.

Opowiadał również o odbiciu z więzienia i ukrywaniu go w opuszczonej fabryce w Świerzawie, gdzie przez lata żył w konspiracji, a rodzina potajemnie dostarczała mu jedzenie. Na zakończenie przywołał obraz, który jak zaznaczył, nosi w sobie do dziś.

Kiedy dziadek leżał już na łożu śmierci w szpitalu, trzymałem go za rękę. W ostatnich minutach zrobił znak krzyża. Dla niego Bóg, honor i ojczyzna nie były hasłem. To były wartości, dla których żył – zakończył ze wzruszeniem Dominik Skoczek.

Uroczystość zakończyła się złożeniem kwiatów i zapaleniem zniczy pod Pomnikiem Ofiar Bolszewizmu 1939–1956.  Tegoroczne obchody pokazały, że 1 marca w Legnicy to nie tylko symboliczna data. To konkretne historie, konkretne nazwiska i konkretne miejsca. Obok bohaterów znanych z kart historii wybrzmiały także losy związane z tym miastem, w tym postać majora Dybowskiego oraz rodzinna opowieść przywołana przez Dominika Skoczka.

Pamięć o tych, których zamordowano w ubeckich katowniach, jest naszym obowiązkiem. Oddając im hołd, niemożna jednak udawać, że cała powojenna historia była jednoznaczna. Wśród żołnierzy podziemia byli bohaterowie, ale byli też tacy, których działania wobec ludności cywilnej i mniejszości do dziś budzą poważne kontrowersje i nadal pozostają trudnym rozdziałem naszej historii.