Kunice: co czwarta złotówka na inwestycje, 13 milionów na start nowego roku. Analizujemy gminę Kunice z portalem z-dykty.pl.

NADWYŻKA, KTÓRA POKAZUJE DOBRĄ GOSPODARNOŚĆ

Budżet Kunic zamknął się w 2025 roku dochodami 73 403 368 zł i wydatkami 69 081 894 zł. Różnica — 4 321 473 zł na plusie — jest o rząd wielkości większa niż rok wcześniej, kiedy gmina wyszła na zero z niewielkim naddatkiem, około 0,8 mln zł. W przeliczeniu na mieszkańca dochody skoczyły o 20,9%, do 9 357 zł, a wydatki o 15,3%, do 8 806 zł.

CO TO ZNACZY: to nie jest tak, że mieszkańcy zaczęli nagle zarabiać o jedną piątą więcej. Sporo tego wzrostu to dochody majątkowe — 14,9 z 73,4 mln zł — czyli m.in. sprzedaż gminnego mienia i dotacje przyznane pod konkretne inwestycje. To pieniądze jednorazowe, których nie da się wpisać do budżetu na stałe, ale wspomagają gminę punktowo jeśli chodzi o możliwości przyspieszenia rozwoju.

Druga liczba jest ciekawsza, niż wygląda. Kunice wydają na mieszkańca mniej niż przeciętna polska gmina — 8 806 zł wobec 8 892 zł średniej krajowej — i mniej niż niemal wszyscy sąsiedzi. W powiecie legnickim to drugi najniższy poziom wydatków na osobę spośród ośmiu gmin. A jednocześnie gmina zarabia powyżej krajowej średniej.

CO TO ZNACZY: nadwyżka nie wzięła się z tego, że ktoś przestał cokolwiek robić. Wzięła się z różnicy między wysokimi wpływami a niskim kosztem własnego funkcjonowania. Gmina po prostu ogląda każdą złotówkę dwa razy i umiejętnie godzi wydatki budżetowe z racjonalnym oszczędzaniem, ale nie za wszelką cenę.


 

CO CZWARTA ZŁOTÓWKA NA MAJĄTEK. ŚREDNIA KRAJOWA TO 24,5%

Najmocniejsza liczba całego zestawienia: 17,7 mln zł wydatków majątkowych, czyli 25,6% budżetu. Rok wcześniej było to około 10 mln zł i około 16,8%. Nakłady inwestycyjne urosły więc o mniej więcej trzy czwarte, a ich udział w budżecie o połowę.

CO TO ZNACZY: z każdych 100 zł, które przeszły przez kasę gminy, 25,60 zł poszło na coś trwałego — drogę, wodociąg, budynek. To pieniądze, które zostają na lata, w odróżnieniu od pensji, prądu i rachunków, które trzeba płacić co miesiąc od nowa.

Dla porównania: średnia dla polskich gmin to 24,5%, a Legnica, największy sąsiad, zamknęła ten sam rok udziałem 11%. Kunice inwestują dziś proporcjonalnie ponad dwa razy więcej niż miasto, przy którym leżą.

Co ważniejsze, jest z czego. Nadwyżka operacyjna wyniosła 7 mln zł, czyli 12,1% dochodów bieżących i 898 zł na mieszkańca. Wskaźnik samofinansowania inwestycji sięgnął 124,5%.

CO TO ZNACZY: nadwyżka operacyjna to najważniejsza liczba w każdym budżecie gminy. Pokazuje, ile zostaje po opłaceniu wszystkiego, co trzeba płacić co miesiąc: pensji w szkołach, prądu, odbioru śmieci, dowozu dzieci. Dopiero z tej reszty można inwestować albo spłacać kredyt. Samofinansowanie na poziomie 124,5% znaczy z kolei, że na każdą złotówkę inwestycji gmina miała 1,25 zł własnych środków — nie musiała pożyczać, żeby budować.

Tu należy się jedno uczciwe zastrzeżenie. Inwestycje wykonano w 86,7% planu: 17,7 z zaplanowanych 20,4 mln zł. Dla porządku — wydatki bieżące wykonano w 94,5%, a dochody w 101,3%, czyli o 978 tys. zł ponad plan.

DROGI I WODOCIĄGI ROSŁY SZYBCIEJ NIŻ COKOLWIEK INNEGO

Struktura wydatków pokazuje, gdzie poszedł ten wzrost. Transport i łączność: z 6,5 do 9,1 mln zł, czyli o 41%. Gospodarka komunalna i ochrona środowiska: z 7,8 do 10,1 mln zł, o 30%. Oświata pozostaje największą pozycją — 23,6 mln zł i 34,2% wydatków — ale rosła najwolniej z dużych działów, bo o 5%. Administracja publiczna: z 6,2 do 6,6 mln zł, o 7%. Rodzina: z 2,6 do 3,2 mln zł, o 21%. Jedyny dział, który się skurczył, to pomoc społeczna: z 2,5 do 2,3 mln zł, o 7% w dół.

CO TO ZNACZY: dwa działy, które rosły najszybciej, to dokładnie te, w których siedzą drogi gminne, wodociągi i kanalizacja — czyli infrastruktura, której potrzebuje gmina przyjmująca nowych mieszkańców. Administracja urosła mniej więcej o tyle, ile wyniósł wzrost płac w sektorze publicznym, więc urząd nie spuchł. A spadek wydatków na pomoc społeczną zwykle oznacza, że mniej osób kwalifikuje się do świadczeń — w gminie, do której wprowadzają się pracujące rodziny, to logiczne następstwo, a nie cięcie.



 

JEDENAŚCIE LAT: Z 24 DO 69 MILIONÓW

Warto spojrzeć na to szerzej. W 2015 roku cały budżet Kunic to było 24,1 mln zł. Dziś jest to 69,1 mln — prawie trzykrotność w jedenaście lat.

CO TO ZNACZY: uwaga na złudzenie. Część tego wzrostu to inflacja, a część to pieniądze rządowe, które tylko przepływały przez gminną kasę — widoczna na wykresie górka działu rodzina w latach 2017–2021 to rozliczane wtedy przez gminy 500+. Nowe jest to, co widać w ostatnich dwóch latach: rośnie już nie rodzina, tylko transport i gospodarka komunalna. To wzrost z własnej kasy i na własne potrzeby.

SIEDEM NA DZIESIĘĆ ZŁOTYCH WŁASNYCH

Samodzielność finansowa Kunic wynosi 70%. To wynik z górnych 10% kraju i skok o blisko 19% wobec 2024 roku, kiedy było to około 59% Fundamentem jest PIT: 30,5 mln zł udziału w podatku dochodowym od mieszkańców, czyli 3 889 zł na osobę. Do tego 20 mln zł pozostałych dochodów własnych, 13,6 mln zł pozostałych dochodów, w tym unijnych, 5,7 mln zł dotacji i tylko 2,7 mln zł subwencji ogólnej.

CO TO ZNACZY: z każdych 10 zł, którymi obraca gmina, 7 zł to jej własne pieniądze, a nie przelew z budżetu państwa. Im wyższy ten wskaźnik, tym mniej gmina zależy od decyzji podejmowanych w Warszawie. I jeszcze jedno: każdy, kto się tu melduje i rozlicza PIT z adresem w gminie, dokłada do tej puli. To bezpośredni, policzalny interes finansowy Kunic w tym, żeby nowi mieszkańcy nie tylko się budowali, ale i meldowali.

Osobno warto odnotować środki unijne: 275 zł na mieszkańca, czyli około 2,16 mln zł dla całej gminy. Rok wcześniej było to około 55 zł. W tym samym czasie sąsiednie Miłkowice zanotowały 11 zł na mieszkańca, co plasuje je w dolnych 10% kraju, a wiejska gmina Chojnów — 361 zł.

CO TO ZNACZY: Kunice są w tej okolicy w czołówce, choć nie na czele. Pięciokrotny skok rok do roku to zwykle znak, że ruszył jeden konkretny projekt z dofinansowaniem — a taki właśnie widać w tegorocznych przetargach.

Ta samodzielność ma jednak swoją cenę i uczciwie jest ją pokazać. Gmina ustawiła stawki podatku od nieruchomości na 2026 rok równo z ustawowym maksimum — we wszystkich czterech podstawowych kategoriach, od gruntów po budynki firm, gdzie maksimum wynosi 35,53 zł za metr. W tym samym powiecie Ruja bierze od budynków firmowych 70% dozwolonej stawki. Łącznie daniny lokalne dały gminie 16,6 mln zł, czyli 2 111 zł na mieszkańca i 22,6% wszystkich dochodów.

CO TO ZNACZY: dla właściciela domu o powierzchni 100 metrów maksymalna stawka oznacza 125 zł podatku rocznie — różnica między maksimum a stawką niższą to dla mieszkańca kilkadziesiąt złotych w skali roku. Dla firmy z halą tysiąca metrów to już 35 530 zł rocznie. Wysoka samodzielność finansowa gminy jest więc po części zasługą podatników, a nie tylko dobrej koniunktury.

 

DŁUG JEST SPORY, ALE BEZPIECZNY I STOSUNKOWO TANI

Zobowiązania Kunic na koniec 2025 roku to 13 761 000 zł — w całości kredyty i pożyczki, zero obligacji, zero zobowiązań wymagalnych. To 18,8% rocznych dochodów i 1 754 zł na mieszkańca, czyli 138,6% krajowej mediany, która wynosi 1 265 zł. W rankingu wszystkich gmin daje to 1538. miejsce z 2473, licząc od najniższego długu. Po drugiej stronie bilansu gmina ma 3 mln zł należności; pozycja netto to minus 10,7 mln zł. Obsługa długu kosztowała w 2025 roku 953 tys. zł odsetek, czyli 1,3 zł na każde 100 zł dochodów. Jest to więc stosunkowo tani dług.

CO TO ZNACZY: to nie jest dług, który mieszkaniec ma spłacić z własnej kieszeni. Dług na mieszkańca to po prostu zobowiązania gminy podzielone przez liczbę mieszkańców — miara porównawcza, żeby zestawić ze sobą gminy różnej wielkości. Kunice są w środku krajowej stawki, z lekkim przechyłem w stronę zadłużonych.

Bezpieczeństwo tej konstrukcji nie budzi wątpliwości. Obciążenie budżetu spłatami wynosi 1,6% przy limicie ustawowym 5%, co daje 3,4 punktu procentowego zapasu.

CO TO ZNACZY: ustawa określa, ile procent dochodów gmina może maksymalnie przeznaczać na raty z odsetkami. Kunice zużywają jedną trzecią tego, co wolno.

Ostrożności wymaga natomiast zmiana rok do roku. Portal z dykty.pl podaje spadek długu na mieszkańca o 15,9% — a jednocześnie ze sprawozdań wynika, że w 2025 roku gmina nie spłaciła ani złotówki rat kapitałowych, bo rozchody wyniosły 0 zł, i zaciągnęła 6,5 mln zł nowych kredytów. Podobny, kilkunastoprocentowy spadek tego samego wskaźnika notują w tym samym roku Miłkowice, minus 17%, i gmina Chojnów, również minus 17%

CO TO ZNACZY: przy takich danych dług powinien rosnąć, a nie maleć. Trzy gminy naraz nie oddłużają się w identycznym tempie bez spłacania rat, więc bardziej prawdopodobna jest zmiana sposobu liczenia po stronie danych niż realne oddłużenie. Bezpieczniej patrzeć na poziom, czyli 13,76 mln zł, niż na kierunek.

Na tle powiatu poziom ten wygląda spokojnie. Prochowice mają aż 4 574 zł długu na mieszkańca, Legnickie Pole 3 543 zł, gmina wiejska Chojnów 2 582 zł. Kunice z 1 754 zł są poniżej średniej powiatu, która wynosi 1 910 zł, i mieszczą się w tej połowie stawki.

TRZYNAŚCIE MILIONÓW NA WEJŚCIE W 2026 ROK

Jest jeszcze jedna liczba, której nie widać w standardowym zestawieniu, a która może być najważniejsza. Do 4,3 mln zł nadwyżki gmina dołożyła 9 mln zł przychodów: 6,5 mln zł kredytów i 2,5 mln zł wolnych środków z lat ubiegłych. Rozchodów nie było żadnych. Saldo roku zamknęło się kwotą plus 13,3 mln zł.

CO TO ZNACZY: na 1 stycznia 2026 roku Kunice miały do dyspozycji poduszkę wielkości niemal jednej piątej rocznego budżetu — i to przy inwestycjach 2025 roku sfinansowanych w całości z bieżących nadwyżek. Gmina wiejska rzadko wchodzi w nowy rok z takim zapasem. Te pieniądze mają już adres i widać go w tegorocznych przetargach.

ŚCIEŻKA ROWEROWA PO TORACH I FARBA ZA 49 ZŁOTYCH

Największa pozycja w tegorocznych zamówieniach to budowa ścieżki rowerowej o długości około 8 km po trasie dawnej linii kolejowej Legnica–Prochowice, przebiegającej przez Szczytniki. Wykonawcą jest firma Browarczyk Joanna Browarczyk, ogłoszenie pochodzi z czerwca 2026 roku. Sam nadzór inwestorski nad tym zadaniem kosztuje 39 800 zł i jest najdroższą pozycją w całym aktualnie widocznym rejestrze umów gminy.

Dalej w kolejce są: modernizacja i budowa sieci wodno-ściekowej z rozbudową wodociągu i kanalizacji w Miłogostowicach, którą prowadzi Lucbud Kacper Bacia; budowa budynku magazynu sprzętu Obrony Cywilnej, wykonawca PBU USBUD Lesław Chmielowski; droga dojazdowa do gruntów rolnych w Jaśkowicach Legnickich oraz pakiet dokumentacji projektowych zlecony biuru INTERPROJEKT. Kwot przetargów portal nie ujawnia — dane z Biuletynu Zamówień Publicznych są w tym zakresie niepełne.

Rejestr umów pokazuje z kolei drugą stronę gminnego gospodarstwa. Wszystkie 34 widoczne pozycje pochodzą z jednego miesiąca i schodzą naprawdę nisko: 12 171 zł na meble kuchenne, 3 684 zł na namiot sołecki z zestawami cateringowymi, 1 600 zł na mapę do celów projektowych, 407 zł na animacje dla dzieci i piana party, 93 zł na kwiaty i 49 zł na farbę.

CO TO ZNACZY: gmina, która wpisuje do rejestru zakup farby za 49 zł, prowadzi go po prostu rzetelnie. To nie jest w polskich samorządach standard — wiele urzędów publikuje wyłącznie duże umowy albo nie publikuje ich wcale.

---

GMINA ROŚNIE, BO SIĘ DO NIEJ WPROWADZAJĄ

Kunice liczą 7 845 mieszkańców i w ciągu pięciu lat urosły o 7,3%, czyli o mniej więcej 530 osób. W skali powiatu to najlepszy wynik: Miłkowice rosną o 5,8%, wiejska gmina Chojnów traci 1,6%, a Legnica — 5,5%. Saldo migracji za 2025 rok to plus 115 osób, dwa razy więcej niż rok wcześniej, kiedy było to około plus 57. Napływ jest na tyle wyraźny, że plasuje gminę w górnych 10% kraju. Jednocześnie urodzeń było 34, a zgonów 62, więc przyrost naturalny wyniósł minus 28 osób wobec minus 11 rok wcześniej.

CO TO ZNACZY: gmina rośnie wyłącznie dlatego, że ludzie się tu sprowadzają, a nie dlatego, że rodzi się tu więcej dzieci. Dzieci rodzi się coraz mniej i różnica między urodzeniami a zgonami się powiększa. Skąd przyjeżdżają nowi mieszkańcy, dane portalu nie pokazują, ale układ jest podręcznikowy: Legnica traci 5,5% ludności w pięć lat, a gminy wokół niej rosną. To klasyczna suburbanizacja — miasto wyprowadza się na wieś, kilka minut samochodem od dawnego adresu.

Dla gminy oznacza to dwie rzeczy naraz: wyższe wpływy z PIT, bo przyjeżdżają ludzie pracujący, i rosnące koszty, bo trzeba im doprowadzić wodę, asfalt i miejsce w szkole. Dokładnie to widać w budżecie 2025: plus 41% na transport, plus 30% na gospodarkę komunalną.

W 2025 roku wydano w gminie 167 pozwoleń na budowę wobec 148 w 2024 i 91 w kryzysowym 2023. Do szczytu z 2019 roku, kiedy było ich 290, wciąż daleko, ale trend od dwóch lat idzie w górę — inaczej niż w Legnicy, gdzie liczba pozwoleń zjechała do jednej trzeciej poziomu sprzed ośmiu lat. Jest jednak drugie dno: wśród pozwoleń spadła liczba domów jednorodzinnych, z 79 do 64.

CO TO ZNACZY: pozwolenia na budowę są jednym z najczulszych barometrów tego, czy ludzie i firmy wierzą w przyszłość miejsca — nikt nie zaczyna budowy tam, skąd zamierza się wyprowadzić.

CZTERY SZKOŁY NA 718 UCZNIÓW

Największy dział budżetu utrzymuje cztery szkoły i jedno przedszkole, 718 uczniów, 206 przedszkolaków i 121 nauczycieli, według stanu na 30 września 2024 roku. Wydatek na jednego ucznia wyniósł w 2024 roku 31 469 zł.

CO TO ZNACZY: to dużo. W sąsiednich Miłkowicach jest to 22 501 zł, w Legnicy 20 572 zł. Tak zwykle wygląda cena rozproszonej sieci szkół: przy 718 uczniach cztery placówki oznaczają małe roczniki i wysoki koszt jednostkowy. Druga strona tego samego medalu to szkoła blisko domu — argument, który przy napływie młodych rodzin działa na korzyść gminy. Dla pełnego obrazu: w wiejskiej gminie Chojnów, gdzie sześć szkół uczy 698 uczniów, koszt sięga 37 212 zł na ucznia. Kunice są więc gdzieś pośrodku tej logiki, nie na jej skraju.

WIĘKSZOŚĆ JEDNYM GŁOSEM

Rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem budżetowym wójta Krzysztofa Błądzińskiego z KWW Wspólnie dla Gminy Kunice, który wygrał wybory w 2024 roku w pierwszej turze, zdobywając 1 772 głosy, czyli 52,7% przy trzech kandydatach. Zaplecze w radzie jest wystarczające, ale nie komfortowe: komitet wójta ma 8 z 15 mandatów, KWW Ewy Hoszowskiej 4, a trzy dalsze mandaty należą do komitetów jednoosobowych.

Od 2024 roku rada ogłosiła w dzienniku urzędowym 68 aktów. Najliczniejsza kategoria to ustrój gminy, 19,1% — w tym dziesięć statutów sołectw uchwalonych jednego dnia, 30 kwietnia 2025 roku. Dalej drogi i transport, 14,7%, odpady, 10,3%, a także planowanie przestrzenne i podatki, po 7,4% Nadzór prawny zakwestionował niewiele: dwie uchwały uznano za nieważne, obie dotyczyły zaliczania działek do kategorii dróg gminnych. Wojewoda zajął się dwoma aktami, Regionalna Izba Obrachunkowa jednym, sąd administracyjny jednym.

CO TO ZNACZY: dwie unieważnione uchwały na 68 to wynik dobry. Wojewoda bada z urzędu każdą uchwałę rady, więc rada, która uchwala więcej, statystycznie częściej się potyka.

CO Z TEGO WYNIKA

Kunice w 2025 to gmina, która zarabia więcej, niż wydaje, wydaje mniej na mieszkańca niż prawie wszyscy sąsiedzi, a mimo to inwestuje powyżej średniej krajowej — i przy tym rośnie. Taka strategia nie jest powszechna, bo też nie każda gmina może sobie na nią pozwolić. Kunice są jednak w o tyle uprzywilejowanej sytuacji, że są gminą "modną" i jednocześnie mającą dobry "szeptany PR". Nowi mieszkańcy są zwyczajnie zadowoleni z przeprowadzki i niejako "zarażają" tym innych.

Bilans ryzyk też jest króciutki i nie wygląda groźnie. Dług jest umiarkowany, ale rośnie od strony nowych kredytów. Inwestycje wykonano w 86,7% planu, więc zadania za 2,7 mln zł przesunęły się w czasie. Najpoważniejsza jest trzecia pozycja: przyrost naturalny jest ujemny i się pogłębia, co znaczy, że cała dynamika demograficzna gminy stoi na napływie z zewnątrz. A ten zależy od cen działek, od tego, jak radzi sobie Legnica, i od tego, czy gmina nadąży z drogami i kanalizacją.

Na razie nadąża. Wchodząc w 2026 rok z 13,3 mln zł na koncie, z rozpoczętą ścieżką rowerową po dawnym torowisku i z wodociągiem w Miłogostowicach w przetargu, Kunice mają rzadki dla gminy wiejskiej luksus: nie muszą wybierać, co odłożyć.

NOTA ŹRÓDŁOWA

Źródło wszystkich danych: portal z-dykty.pl.