Rodzinne pamiątki po kolejarzach mogą wyjść z szuflad i trafić do bezpiecznego archiwum

Stare zdjęcie z pracy na kolei, pożółkły bilet, legitymacja służbowa, dyplom, pocztówka, rozkład jazdy albo list z podróży mogą leżeć w domu jako rodzinna pamiątka. Dla historyków, pasjonatów kolei i przyszłych pokoleń takie rzeczy mogą być jednak czymś więcej. To ślady życia ludzi, którzy przez lata pracowali na kolei, podróżowali nią albo mieli z nią związane rodzinne historie.

Właśnie dlatego PKP razem z Archiwami Państwowymi prowadzą ogólnopolską zbiórkę „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych”. Akcja ma pomóc zachować pamięć o polskiej kolei, kolejarzach, ich rodzinach oraz miejscach, które przez dekady były ważną częścią lokalnych społeczności. Zbiórka wpisuje się w obchody 100-lecia Polskich Kolei Państwowych w Roku Polskiej Kolei.

Organizatorzy podkreślają, że historia kolei to nie tylko tory, dworce, pociągi i instytucje. To przede wszystkim ludzie, ich praca, zawodowa duma, codzienna odpowiedzialność i rodzinne tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. Dlatego do archiwów mogą trafić zarówno materiały bardzo stare, jak i nowsze, jeśli pokazują kolejowe życie, pracę albo pasję.

Do zbiórki można przekazać zdjęcia, bilety, dokumenty, rozkłady jazdy, mapy i rodzinne wspomnienia

Archiwa Państwowe przyjmują różne pamiątki związane z koleją, niezależnie od epoki, formy i stanu zachowania. Mogą to być dokumenty, fotografie, rozkłady jazdy, mapy, plany techniczne, książki, wydawnictwa, bilety, plakaty, pocztówki, nagrania audio i wideo, a także spisane wspomnienia oraz rodzinne relacje dotyczące kolei.

Pierwszym darczyńcą akcji został Artur Barciś, znany aktor teatralny i telewizyjny. Przekazał pamiątki po swoich rodzicach, którzy byli zawodowo związani z koleją. W jego rodzinie kolej pojawiała się przez kilka pokoleń.

Archiwum Państwowe to miejsce, w którym pamiątki są bezpieczne i zachowane dla przyszłych pokoleń. Nic nie zginie w szufladzie ani nie zostanie zapomniane. Dlatego warto je przekazywać. Do akcji dołączyłem, przekazując legitymacje kolejowe moich rodziców, bo kolej jest obecna w historii mojej rodziny od pokoleń. Moi rodzice byli kolejarzami, dziadek konduktorem, a pradziadek budował Kolej Warszawsko-Wiedeńską – mówi Artur Barciś, pierwszy darczyńca akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń w Archiwach Państwowych”.

Materiały przekazane do Archiwów Państwowych zostaną zabezpieczone, opracowane i udostępnione badaczom, pasjonatom historii oraz kolejnym pokoleniom. Ich cyfrowe kopie mają trafić do ogólnodostępnego serwisu „Szukaj w Archiwach”, dzięki czemu będzie można oglądać je również online.

Pamiątki można zgłosić także do oddziału archiwum w Legnicy, który pomaga ustalić szczegóły przekazania

Do akcji włączyły się Archiwa Państwowe oraz ich oddziały w całej Polsce. Oznacza to, że pamiątek nie trzeba wysyłać na drugi koniec kraju. Można zgłosić się do najbliższej placówki i ustalić, w jaki sposób przekazać materiały.

W naszym regionie pamiątki można zgłaszać do Archiwum Państwowego we Wrocławiu oraz jego oddziałów zamiejscowych, w tym do Oddziału Archiwum w Legnicy. Osoby, które mają kolejowe pamiątki, mogą najpierw zadzwonić albo napisać wiadomość, opowiedzieć o posiadanych materiałach i ustalić termin spotkania.

Z Oddziałem Archiwum w Legnicy można skontaktować się telefonicznie pod numerem 76 856 34 78. Kontakt mailowy w sprawie akcji jest możliwy pod adresami [email protected] oraz [email protected]. Dodatkowe informacje o zbiórce znajdują się na stronie archiwa.gov.pl/kolej.

Historia kolei to nie tylko dzieje instytucji, infrastruktury czy technologii. To przede wszystkim opowieść o ludziach, o pokoleniach kolejarzy, ich rodzinach, o codziennej pracy, odpowiedzialności i dumie, które budowały Polskę przez dziesięciolecia. Archiwa Państwowe są miejscem, w którym te historie zyskują trwałość. Bez archiwów pamięć byłaby krucha i ulotna. To właśnie tutaj pojedyncze dokumenty, fotografie i wspomnienia układają się w pełny obraz naszej przeszłości. Każda, nawet najdrobniejsza pamiątka kolejowa, jest częścią większej historii, historii wspólnej, narodowej. Dlatego tak ważne jest, aby tę pamięć ocalić. W wielu domach przechowywane są bezcenne świadectwa, zdjęcia z pracy na kolei, legitymacje, bilety, wspomnienia zapisane na kartkach. To właśnie one nadają historii prawdziwy wymiar, ludzki, autentyczny, bliski – informuje Lucyna Harc, zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych.

Cyfrowe kopie materiałów mają trafić do serwisu „Szukaj w Archiwach”, żeby kolejowe historie były dostępne dla wszystkich

Przekazanie pamiątek do archiwum nie oznacza, że historia znika za zamkniętymi drzwiami. Organizatorzy zapowiadają, że materiały zostaną profesjonalnie opracowane, zabezpieczone i udostępnione. Dzięki temu rodzinne dokumenty, zdjęcia i wspomnienia mogą stać się częścią większej opowieści o historii kolei w Polsce.

Zapraszając do udziału w akcji „Pamięć Kolejowych Pokoleń”, zachęcamy do przekazywania tych pamiątek do Archiwów Państwowych. Powierzenie ich nam, to powierzenie instytucji, która zagwarantuje im bezpieczeństwo, profesjonalne opracowanie i dostępność dla przyszłych pokoleń. Dzięki temu prywatna pamięć staje się częścią wspólnego dziedzictwa. Kolej zajmuje w archiwach miejsce szczególne jako zapis rozwoju państwa, życia społecznego i pracy tysięcy Polaków. Dlatego z ogromną satysfakcją realizujemy tę inicjatywę wspólnie z PKP S.A., tworząc przestrzeń, w której historia instytucji spotyka się z historią ludzi. Przynieście swoje historie. Podzielcie się pamięcią. Bo to, co jest rodzinną pamiątką, może stać się częścią historii Polski – dodaje Lucyna Harc.

Zbiórka potrwa do 2 października. Akcję objęli patronatem honorowym Minister Infrastruktury oraz Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Partnerami inicjatywy są spółki Grupy PKP, Instytut Kolejnictwa, Urząd Transportu Kolejowego, Fundacja Grupy PKP oraz Stacja Muzeum.