Kredyt w euro a klauzule abuzywne — czy umowę można podważyć?

Ten sam mechanizm, inna waluta

Kredyt indeksowany do euro działał tak, że kwota zobowiązania wyrażona w złotych była w dniu uruchomienia przeliczana na euro po kursie ustalonym przez bank, a następnie każda rata przeliczana z powrotem na złote — również po kursie banku. W wariancie denominowanym kwota kredytu była od początku wyrażona w euro, a wypłata następowała w złotych po kursie bankowym. W obu przypadkach kluczowe jest to samo pytanie: kto decydował o wysokości kursu. Jeśli umowa i regulamin nie zawierały obiektywnych, weryfikowalnych kryteriów jego ustalania, a odsyłały wyłącznie do wewnętrznej tabeli banku, mamy do czynienia z klasyczną klauzulą niedozwoloną.

Dlaczego takie postanowienie jest wadliwe

Art. 385¹ Kodeksu cywilnego uznaje za niewiążące konsumenta te postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, które kształtują jego prawa i obowiązki sprzecznie z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Zapis pozwalający jednej stronie umowy samodzielnie określać wysokość świadczenia drugiej strony spełnia te przesłanki niemal modelowo. Konsument w chwili podpisywania umowy nie był w stanie ustalić, ile faktycznie będzie musiał oddać — a bank mógł kształtować tę kwotę własną decyzją. Dodatkowym elementem jest spread walutowy, czyli różnica między kursem kupna a sprzedaży, stanowiąca ukryty koszt kredytu, o którym kredytobiorcy zwykle nie byli rzetelnie informowani.

Kancelaria prowadzi sprawy bankowe dotyczące unieważnienia kredytu zarówno w odniesieniu do zobowiązań we frankach, jak i w euro oraz dolarach amerykańskich.

Orzecznictwo unijne nie różnicuje walut

Dyrektywa 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, na której opiera się cały dorobek orzeczniczy TSUE w sprawach kredytów walutowych, nie zawiera żadnego rozróżnienia ze względu na walutę. Chroni konsumenta jako słabszą stronę stosunku umownego niezależnie od tego, czy kwestionowana klauzula odnosi się do franka, euro, dolara czy jakiejkolwiek innej waluty. Oznacza to, że wypracowane w sprawach frankowych zasady — teoria dwóch kondykcji, zakaz uzupełniania luki po klauzuli abuzywnej kursem średnim NBP, brak roszczenia banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału — znajdują zastosowanie także wtedy, gdy przedmiotem sporu jest kredyt w euro.

Kredyt w euro spłacony w całości

Zakończenie spłaty nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń. Jeżeli umowa zawierała postanowienia niedozwolone, fakt jej wykonania nie czyni ich skutecznymi. Konsument, który spłacił kredyt w euro, może domagać się zwrotu świadczeń nienależnych. Istotne jest natomiast zagadnienie przedawnienia. Orzecznictwo przyjmuje, że bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumenta nie rozpoczyna się automatycznie z chwilą zapłaty każdej raty, lecz dopiero wtedy, gdy konsument dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o nieuczciwym charakterze klauzul. Ustalenie tej daty wymaga jednak indywidualnej analizy i im wcześniej sprawa zostanie oceniona przez prawnika, tym mniejsze ryzyko komplikacji.

Od czego zacząć

Pierwszym krokiem jest zebranie kompletu dokumentów: umowy kredytowej, regulaminu z daty jej zawarcia, aneksów oraz zaświadczenia banku o historii wypłat i spłat. Na tej podstawie możliwa jest ocena, czy w konkretnej umowie występują postanowienia dające podstawę do zakwestionowania jej ważności, oraz wstępne oszacowanie korzyści finansowej. Warto podkreślić, że ocena ta zawsze odnosi się do konkretnego dokumentu — czy w danej umowie występuje taka wada, można stwierdzić dopiero po jej przeczytaniu.

Doświadczenie zdobyte w sprawach frankowych przekłada się bezpośrednio na prowadzenie spraw dotyczących kredytów w euro. Aby omówić swoją sytuację i możliwe kroki prawne, skontaktuj się z kancelarią.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.