VOLTA – jak naprawdę produkuje się polityków

„Volta” Juliusza Machulskiego (premiera: 7 lipca 2017) to satyra, która bezlitośnie pokazuje, jak naprawdę produkuje się polityków. W tym świecie nie wygrywa ten, kto ma rację – lecz ten, kto ma lepszego spindoktora. Takiego, który potrafi z nieudacznika zrobić przywódcę, z porażki zwycięstwo, a z kłamstwa – obowiązującą wersję rzeczywistości.

Filmowa satyra, która trafia w samo sedno

Na pierwszy rzut oka „Volta” jest lekką komedią sensacyjną o poszukiwaniu legendarnej korony Kazimierza Wielkiego. Pod warstwą przygodowej fabuły kryje się jednak bardzo wyraźna i momentami bezlitosna satyra na współczesną politykę – a przede wszystkim na ludzi, którzy ją naprawdę reżyserują, czyli spindoktorów.

Machulski pokazuje świat, w którym polityka coraz mniej przypomina poważną debatę o sprawach państwa, a coraz bardziej spektakl marketingowy. W takim świecie nie liczą się już fakty i prawda. Liczy się narracja: kto opowie historię pierwszy, kto zrobi to głośniej i kto potrafi sprzedać ją w najbardziej atrakcyjnym opakowaniu – nawet jeśli ma niewiele wspólnego z rzeczywistością.

Obsada

W rolę tajemniczego i cynicznego manipulatora Bruna Volty wciela się Andrzej Zieliński, tworząc postać inteligentnego stratega, który doskonale rozumie ludzkie słabości.

Na ekranie towarzyszą mu między innymi Olga Bołądź, Aleksandra Domańska, Michał Żurawski, Jacek Braciak, Joanna Szczepkowska, Katarzyna Herman oraz Cezary Pazura. W epizodycznych rolach pojawiają się także m.in. Tomasz Kot, Marcin Hycnar, Antoni Pawlicki i Mikołaj Roznerski.
Razem tworzą galerię postaci reprezentujących różne środowiska – od drobnych kombinatorów po ludzi ze świata polityki i mediów.

Fabuła – gra o skarb i o władzę

Historia rozpoczyna się od odnalezienia bezcennego artefaktu – legendarnej korony Kazimierza Wielkiego. Ten historyczny symbol natychmiast budzi ogromne zainteresowanie. Dla jednych jest po prostu skarbem o wielkiej wartości materialnej, dla innych – symbolem prestiżu i władzy.
W samym centrum tej historii stoi Bruno Volta – spindoktor, człowiek o chłodnym umyśle i wyjątkowym talencie do manipulacji. Rozgrywa innych jak pionki na szachownicy, wykorzystując ich ambicje, naiwność i chciwość. Potrafi nawet najbardziej oczywistą porażkę przekształcić w sukces, a kompromitującą sytuację zamienić w propagandowe zwycięstwo.

Zgodnie z pogardliwą filozofią Volty „swołeczeństwu” można wmówić niemal wszystko – trzeba tylko wiedzieć, jak to zrobić.

Spindoktor – prawdziwy reżyser polityki

Najostrzejszym elementem filmu jest jednak portret spindoktora i jego relacji z politykiem. Machulski przedstawia polityka jako postać niemal groteskową: człowieka o ogromnych ambicjach, ale bardzo ograniczonych kompetencjach, który marzy o wielkiej władzy, a nawet o symbolicznej koronie Polski.
Bez swojego doradcy medialnego nie miałby żadnych szans w polityce. To spindoktor pisze mu przemówienia, układa zdania, podsuwa gesty, tłumaczy kompromitujące wpadki i zamienia każdą porażkę w sukces.

Machulski pokazuje tu bardzo celny mechanizm współczesnej polityki: polityk jest tylko twarzą spektaklu, ale prawdziwą kontrolę nad przekazem mają ludzie stojący za nim. To oni tworzą wizerunek, sterują emocjami wyborców i potrafią wykreować autorytet tam, gdzie w rzeczywistości go nie ma.

Gorzkie przesłanie pod warstwą komedii

Choć „Volta” pozostaje filmem rozrywkowym, jej satyra ma wyraźnie gorzki wydźwięk. Machulski pokazuje świat, w którym polityka staje się teatrem, a społeczeństwo ogląda jedynie starannie wyreżyserowane przedstawienie. W tej rzeczywistości prawda bywa niewygodna, więc się ją przerabia, wygina albo zastępuje nową narracją. Spindoktorzy – mistrzowie manipulacji – potrafią sprawić, że nawet najbardziej niekompetentny polityk zaczyna wyglądać jak poważny mąż stanu.

Dlatego „Volta” nie jest tylko historią o skarbie i sprytnych oszustach. To także ironiczna, ale bardzo trafna opowieść o tym, jak w nowoczesnej polityce powstają przywódcy – nie zawsze dzięki mądrości, doświadczeniu czy odpowiedzialności, lecz często dzięki dobrze napisanej roli i sprawnie prowadzonej kampanii wizerunkowej.

Najbardziej gorzka refleksja filmu jest jednak jeszcze inna: spindoktorzy doskonale wiedzą, kogo sprzedają społeczeństwu. Wiedzą, jakie są jego słabości i ograniczenia. Ale – jak mówi stare powiedzenie – pecunia non olet – pieniądze nie śmierdzą. W tej logice liczy się nie dobro wspólne, o którym tak głośno krzyczą, lecz bezwzględna skuteczność i własny interes.
 

Refleksja

Zastanawiam się czasem, czy gdzieś w piekle – jeśli naprawdę istnieje – nie rozpalają się już kotły dla tych cynicznych ludzi, którzy zawodowo mieszają nam w głowach. Dla mistrzów manipulacji i obłudy, którzy z przeciętnego polityka potrafią zrobić „męża stanu”, a z kłamstwa – obowiązującą prawdę. Napuszczają ludzi na siebie i z chłodną ciekawością przyglądają się, czy to działa. A my, społeczeństwo, często łykamy to bezkrytycznie. Spirala absurdu kręci się coraz szybciej. A oni robią to, bo mogą. Bo politycy płacą im za to ogromne pieniądze, a granice kłamstwa dawno przestały dla nich istnieć.
I to jest w tym wszystkim naprawdę przerażające.

Może więc najwyższy czas na prawdziwą voltę – nie w filmie, lecz w naszych głowach – i na przebudzenie z tego politycznego spektaklu.