Po latach apeli o jawność transakcyjnych cen mieszkań dane z Rejestru Cen Nieruchomości stały się bezpłatne. W praktyce jednak trzeba wiedzieć, gdzie ich szukać i dlaczego nie wszystkie powiaty są już kompletne.

Od 13 lutego obowiązuje nowelizacja prawa geodezyjnego i kartograficznego, która znosi opłaty za udostępnianie danych z Rejestru Cen Nieruchomości (RCN). To rejestr prowadzony przez starostwa powiatowe, do którego trafiają informacje o rzeczywistych transakcjach – czyli cenach wpisanych w aktach notarialnych.

Do tej pory dostęp do tych danych był odpłatny i wymagał złożenia formalnego wniosku. Teraz opłaty zostały zniesione. To ważna zmiana, bo RCN zawiera nie ceny ofertowe z ogłoszeń, lecz kwoty, jakie faktycznie zapłacono przy sprzedaży mieszkania czy domu.

Izdebski opublikował dane

Choć zmiana przepisów przeszła bez większej kampanii informacyjnej, szybko zrobiło się o niej głośno w internecie. Dużą rolę odegrał dr hab. inż. Waldemar Izdebski, były Główny Geodeta Kraju.

To on jako jeden z pierwszych przetworzył udostępnione dane i opublikował je w czytelnej formie w serwisie mojgeoportal.pl. Na początek pojawiło się około 380 tysięcy transakcji z Warszawy, a następnie kolejne powiaty. Izdebski informował w mediach społecznościowych o sukcesywnym rozszerzaniu bazy.

Równolegle dane zbiera i publikuje organizacja Deweloperuch, która od miesięcy domagała się pełnej jawności cen transakcyjnych. To środowiska społeczne i eksperci rynku nieruchomości zabiegały o zmianę przepisów, argumentując, że brak dostępu do realnych cen sprzyja nierówności informacyjnej między kupującymi a sprzedającymi.

Co dokładnie zawiera rejestr?

W RCN znajdują się m.in.:

• cena sprzedaży,
• data zawarcia aktu notarialnego,
• podstawowe informacje o rodzaju nieruchomości,
• lokalizacja (w zakresie dopuszczonym przepisami).

To dane, które pozwalają sprawdzić, ile faktycznie kosztowało mieszkanie w konkretnej okolicy – a nie ile ktoś chciał za nie dostać w ogłoszeniu.

Dlaczego nie wszędzie wygląda to tak samo?

Kluczowe jest to, że Rejestr Cen Nieruchomości prowadzony jest osobno przez każdy powiat. Nowelizacja zniosła opłaty, ale nie zmieniła zasad proceduralnych. W wielu miejscach nadal obowiązuje tryb wnioskowy – tyle że bez konieczności płacenia.

Część powiatów publikuje dane w Biuletynie Informacji Publicznej, inne udostępniają je na wniosek, a niektóre dopiero przygotowują rozwiązania techniczne. Dlatego dostępność i kompletność danych może się różnić w zależności od regionu.

Dane będą sukcesywnie aktualizowane. Rocznie do rejestru trafia około 700 tysięcy transakcji w całej Polsce.

Co to oznacza dla kupujących i sprzedających?

Zniesienie opłat to krok w stronę większej przejrzystości rynku. Osoba planująca zakup mieszkania może sprawdzić, za ile sprzedano podobne nieruchomości w tej samej okolicy. To ułatwia ocenę, czy cena jest adekwatna i daje mocniejszą pozycję negocjacyjną.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że sam fakt bezpłatnego dostępu nie oznacza jeszcze, że dane są dostępne jednym kliknięciem w całym kraju. W praktyce rynek dopiero dostosowuje się do nowych przepisów.