1 września wejdzie w życie nowa reforma edukacji i obejmie pierwszoklasistów, czwartoklasistów oraz przedszkolaki. W szkołach pojawią się nowe przedmioty – przyroda oraz zajęcia praktyczno-techniczne, a zmiany mają położyć większy nacisk na naukę przez działanie i wykorzystanie wiedzy w praktyce. O szczegółach reformy rozmawiano podczas spotkania z nauczycielami w Zespole Szkół Integracyjnych im. Piastów Śląskich, gdzie pojawiła się Wiceminister Edukacji Izabela Ziętka oraz Dolnośląska Kurator Oświaty Ewa Skrzywanek.

Reforma ma być oparta na doświadczeniu nauczycieli i szerokich konsultacjach w całej Polsce

Spotkanie było częścią ogólnopolskiej trasy „Kierunek: Kompas Jutra”, w ramach której przedstawiciele ministerstwa odwiedzają kolejne miasta i rozmawiają z nauczycielami oraz dyrektorami szkół.

Mówimy o tym, jak ma wyglądać ta reforma i że jest to zmiana, która wypływa z doświadczeń polskich nauczycielek i nauczycieli. Jako Ministerstwo Edukacji zaproponowaliśmy Instytutowi Badań Edukacyjnych przygotowanie tej reformy. Instytut zlecił jej opracowanie nauczycielom i nauczycielkom, praktykom, a także przedstawicielom środowisk naukowych. Jest to więc reforma, która wynika z potrzeby zmiany polskiej szkoły i odpowiada na potrzeby nauczycieli, uczniów oraz rodziców – podkreśla Izabela Ziętka, wiceminister edukacji.

Nowe przedmioty i zmiana sposobu nauczania mają być najważniejszą częścią reformy

Jedną z najważniejszych zmian będzie wprowadzenie nowych zajęć oraz zmiana podejścia do nauczania.

Reforma od 1 września 2026 roku wchodzi do klasy pierwszej szkoły podstawowej i do klasy czwartej szkoły podstawowej oraz do przedszkoli. To, co się zmieni w stosunku do poprzednich lat, to są nowe przedmioty. To jest przyroda i zajęcia praktyczno-techniczne, które mają przyjąć właśnie bardzo mocno praktyczny wymiar, ale także blokowanie tych przedmiotów. Przyroda, zajęcia praktyczno-techniczne będą mogły być realizowane obok siebie, tak abyśmy faktycznie mieli czas jako nauczyciele na to, by te przedmioty, żeby mogły wykorzystywać praktykę, żebyśmy mogli wykorzystywać mikroskop, żebyśmy mogli być z dziećmi w teren. Bo to, co tej reformie przyświeca, to także doświadczenie edukacyjne. Doświadczenie edukacyjne, które myślę, że jest kluczem do sukcesu, bo buduje sprawczość – zaznacza Izabela Ziętka.

Reforma zakłada utrzymanie nacisku na wiedzę, ale jednocześnie większe wykorzystanie jej w praktyce. Uczniowie mają nie tylko przyswajać materiał, ale także potrafić go zastosować w codziennych sytuacjach. To podejście ma wzmocnić ich samodzielność, sprawczość i przygotowanie do dalszej edukacji oraz życia poza szkołą.

Nowe podejście obejmuje również organizację czasu w szkołach i przedszkolach. Większy nacisk ma być położony na aktywność poza ławką, w tym przebywanie na świeżym powietrzu, zajęcia w terenie oraz rozwój relacji. W przypadku najmłodszych dzieci chodzi także o ograniczenie czasu spędzanego przed ekranami na rzecz poznawania świata i bezpośrednich doświadczeń.

Prezydent: zmiany są potrzebne i mogą zbliżyć szkołę do realnych potrzeb

To wyjątkowa sytuacja, że przedstawiciele rządu, przyjeżdżają do samorządów, nie ściągają nas do Warszawy, żeby coś przekazywać, tylko przyjeżdżają, konsultują, rozmawiają z nami, jak ta przyszłość edukacji powinna wyglądać i faktycznie kompas jutra to jest przyszłość. Cały czas mówi się w Polsce od wielu, wielu lat o tym, że szkoła jest niedostosowana do naszych dzisiejszych potrzeb, uczniów zapotrzebowania polskiej gospodarki i bardzo mnie cieszy to, że wracają choćby na przykład zajęcia praktyczno-techniczne – ocenia Maciej Kupaj, prezydent.

Reforma rozłożona na lata, nowe egzaminy i kolejne zmiany od 2027 roku

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"24462"}

Pierwsze zmiany wejdą w życie już od 1 września 2026 roku i obejmą uczniów klas pierwszych i czwartych szkół podstawowych oraz przedszkola. Reforma będzie jednak wprowadzana etapami i obejmie kolejne poziomy edukacji w następnych latach. W kolejnym etapie, od września 2027 roku, nowe podstawy programowe mają zacząć obowiązywać w szkołach ponadpodstawowych.

Nowy egzamin ósmoklasisty ma zostać wprowadzony w 2031 roku i ma mieć charakter mierzalny. Zmiana ma pozwolić na dokładniejsze sprawdzenie efektów nauczania, czego dziś – jak wskazuje resort – brakuje. Wyniki egzaminu mają być nie tylko oceną wiedzy uczniów, ale także wskazówką i kierunkiem dla nauczycieli – tłumaczy Izabela Ziętka, wiceminister edukacji.

Nauczyciele mają dostać szkolenia i wsparcie przed wprowadzeniem zmian

Resort zapowiada przygotowanie nauczycieli do reformy poprzez system szkoleń, które mają objąć cały kraj i wszystkie poziomy edukacji. Zmiany mają wynikać z dotychczasowych doświadczeń systemu oświaty, dlatego do ich opracowania zaangażowano Instytut Badań Edukacyjnych oraz Ośrodek Rozwoju Edukacji. To właśnie te instytucje odpowiadają za przygotowanie szkoleń kaskadowych, które najpierw będą realizowane centralnie, a następnie przekazywane na kolejne poziomy, tak aby dotrzeć do każdej szkoły i każdego nauczyciela. Dzięki temu także osoby, które nie uczestniczą bezpośrednio w spotkaniach informacyjnych, będą mogły zapoznać się ze zmianami i ich założeniami.

Kurator oświaty: wracamy do sprawdzonych metod i praktycznych umiejętności

Zmiany wpisują się także w powrót do sprawdzonych rozwiązań w edukacji, opartych na wiedzy, umiejętnościach i rozwijaniu sprawczości uczniów. To elementy, które od lat stanowią fundament nauczania i mają ponownie zostać mocniej zaakcentowane w funkcjonowaniu szkół. Reforma zakłada wykorzystanie tego, co już wcześniej się sprawdzało, zamiast całkowitej zmiany systemu, i oparcie nauki na praktycznych umiejętnościach oraz realnym przygotowaniu uczniów do codziennego życia i dalszej edukacji.

Można powiedzieć, że zmiany mają przywrócić podstawowe umiejętności, które jeszcze niedawno były czymś oczywistym, a dziś coraz częściej zanikają. Chodzi o proste, codzienne czynności, od odkrojenia chleba, który coraz częściej kupujemy już pokrojony, po wykonywanie nieskomplikowanych prac, takich jak wkręcenie żarówki czy naprawa drobnych usterek. To także umiejętność konstruowania prostych rzeczy i świadomego posługiwania się narzędziami. Te kompetencje mają ponownie stać się ważnym elementem edukacji, bo pozwalają młodym ludziom lepiej radzić sobie w codziennym życiu, budują samodzielność i poczucie sprawczości, a także przygotowują do funkcjonowania poza szkołą – podsumowuje Ewa Skrzywanek, Dolnośląska Kurator Oświaty.

Reforma edukacji ma być wprowadzana etapami w kolejnych latach i obejmie zarówno szkoły podstawowe, jak i ponadpodstawowe. Jej założeniem jest stopniowe dostosowanie systemu nauczania do współczesnych realiów, większy nacisk na praktykę oraz przygotowanie uczniów do codziennego funkcjonowania i dalszej edukacji.